hoàng sa – trường sa THÁNG TÁM 22, 2011

hoàng sa – trường sa

THÁNG TÁM 22, 2011

Cả gia đình bị kết tội chống phá Nhà Nước

RFA 11.10.2011

Hôm nay, cơ quan thanh tra Sở Thông tin- Truyền thông tỉnh Quảng Nam yêu cầu ba cha con ông Huỳnh Ngọc Tuấn, Huỳnh Thục Vy và Huỳnh Ngọc Hiếu, đến làm việc. Tuy nhiên ba người này từ chối.

Ông Huỳnh Ngọc Tuấn và hai con Huỳnh Thục Vy và Huỳnh Ngọc Hiếu hôm ngày 8 tháng 10 vừa qua bị cơ quan chức năng đến tại nhà trọ tịch thu một số tài liệu và máy tính với cáo buộc họ truyền bá những tài liệu có nội dung chống phá Nhà Nước Việt Nam.
Tờ Người Lao Động loan tin nói dù ba người liên quan không đến làm việc, nhưng cơ quan chức năng đã mở niêm phong các tài liệu tịch thu. Theo cơ quan chức năng tỉnh Quảng Nam thì những tài liệu đó mang nội dung bôi nhọ, phản động; và trong máy tính có những tài liệu, hình ảnh chống phá Nhà Nước.
Theo tờ Người Lao động thì ông Huỳnh Ngọc Tuấn có hình đăng tải trên mạng Internet và trả lời các đài nước ngoài như Đài Á Châu Tự Do, RFA, Đài Chân Trời Mới, mà nội dung tờ báo này cho là xuyên tạc về những cuộc bầu cử tại Việt Nam.
Tin nói đoàn thanh tra Sở Thông tin- Truyền thông tỉnh Quảng Nam tiếp tục lập biên bản và nếu thấy đủ chứng cứ họ sẽ chuyển sang công an tỉnh để điều tra

Lại thêm tàu cá VN bị ‘tàu lạ’ đâm thủng

Ngư dân Việt Nam gặp nhiều khó khăn trong việc mưu sinh

Chỉ trong ba ngày, đã có hai tàu cá bị ‘tàu lạ’ đâm thủng khi đang đánh bắt trong vùng biển của Việt Nam.

Tin cho hay vụ mới nhất xảy ra hôm thứ Năm 1/12 vào khoảng 5 giờ rưỡi sáng tại vùng biển Phú Yên, cách đảo Phú Quý của tỉnh Bình Thuận chừng 70 hải lý.

Truyền thông trong nước nói tàu cá số hiệu PY-90965 TS do ông Trần Văn Đông ở Tuy Hòa, Phú Yên, làm thuyền trưởng đã “bị một tàu vận tải không rõ đặc điểm đâm thủng”.

Trên tàu lúc đó có tám ngư dân.

Nhận được tín hiệu cấp báo, một tàu cá do ông Võ Đường làm thuyền trưởng đã chạy đến ứng cứu với sự hỗ trợ của tàu hải quân.

Được biết cả chín người trên tàu của ông Đông đều an toàn.

Hiện tàu PY-90965 TS đã được chuyển về đảo Phú Quý để sửa chữa.

Mới hôm thứ Hai 28/11, tàu cá QN-94094 do ông Mai Xuân Thủy, trú tại xã Phổ Châu, tỉnh Quảng Ngãi làm chủ; và ông Mai Thời Ty làm thuyền trưởng, cũng bị ‘tàu lạ’ đâm chìm.

Tuy toàn bộ 11 thuyền viên trên tàu đều an toàn, nhưng tổng số thiệt hại cho chủ tàu lên tới nhiều tỷ đồng.

Điều đáng nói là hai tàu nói trên khi gặp tai nạn đều đang hoạt động trong vùng biển của Việt Nam.

Các ‘tàu lạ’, được cho là tàu vận tải của nước ngoài, đều không xác định được số hiệu cũng như quốc tịch.

Việc tàu nước ngoài gây tai nạn cho tàu của ngư dân Việt Nam trong vùng biển Việt Nam xảy ra nhiều lần.

Hồi cuối tháng 10, một tàu cá Quảng Ngãi với 12 ngư dân cũng bị đâm phải, làm một ngư dân rơi xuống biển bị thương còn tàu hư hỏng nặng.

Giới chức biên phòng Việt Nam nói hàng trăm tàu cá nước ngoài, chủ yếu là Trung Quốc, cũng thường xuyên vi phạm hải phận miền Trung.

Người Việt phẫn uất với Trung Quốc

Hôm thứ Năm 9-6, tàu Trung Quốc lại một lần nữa xâm phạm lãnh hải và cắt cáp của tàu thăm dò dầu khí Việt Nam.

Photo courtesy of HDVietnamTàu hải giám số 84 đã trực tiếp cắt cáp của tàu Bình Minh 02.

http://www.rfa.org/vietnamese/manuallyupload/audio-player/player.swf
Vụ việc còn chưa lắng dịu khi  tàu hải giám Trung Quốc cắt cáp tàu Bình Minh 02 tại vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam hôm 26 tháng 5, thì hôm thứ năm 9 tháng 6 lại thêm tin tàu cá Trung Quốc dưới sự bảo vệ của tàu hải giám Trung Quốc cắt cáp tàu Viking II. Vụ việc mới này đánh động mạnh đến lòng yêu nước của hầu hết dân chúng Việt Nam. Quỳnh Chi trình bày thêm chi tiết như sau.

Uất ức – tức giận

Sáng sớm thứ Năm, khi tàu Viking II, do Petrovietnam thuê đang thu nổ địa chấn, tàu cá Trung Quốc được sự yểm trợ của 2 tàu ngư chính nước này lao vào khu vực cáp của tàu Viking II, cắt ngang phần dây kéo giữ thiết bị tàu  này. Vụ việc đã làm tàu Viking II không thể hoạt động vì bộ phận cắt cáp chuyên dụng của tàu Trung Quốc cũng vướng vào cáp tàu Viking II.

Sự việc xảy ra tại lô 136.03, thuộc hải phận 200 hải lý của Việt Nam.  Việc này không khỏi làm nhiều người bức xúc vì nó xảy ra chỉ khoảng 2 tuần sau khi tàu hải giám Trung Quốc cắt cáp tàu Bình Minh 02 cũng trong phạm vi 200  hải lý trên thề lục địa Việt nam. Luật sư Ngô Ngọc Trai, người luôn theo sát tình hình biển Đông cho biết phản ứng của mình:

Nghe báo tin về việc tàu Viking II vừa bị tàu Trung Quốc cắt cáp thì phản ứng đầu tiên tôi là bức xúc và tôi phản đối việc làm này của Trung Quốc.

LS Ngô Ngọc Trai

“Tôi luôn theo dõi sát hành động của Trung Quốc khi tàu hải giám nước này có động thái nguy hiểm, ngang ngược xâm phạm trắng trợn lãnh hải của Việt Nam khi cắt cáp thăm dò dầu khí của tàu Bình Minh 02. Từ sáng giờ tôi ngồi trên xe ô tô đi công tác xa nên chưa nắm được thông tin về tàu Viking II sáng nay. Nhưng nghe báo tin về việc tàu Viking II vừa bị tàu Trung Quốc cắt cáp thì phản ứng đầu tiên tôi là bức xúc và tôi phản đối việc làm này của Trung Quốc.”

Phản đối và tức giận – có thể nói là cảm xúc chung của rất nhiều người khi thấy lãnh hải đất nước bị xâm phạm, đơn giản họ cảm thấy chính chủ quyền dân tộc bị xúc phạm một cách trắng trợn.

Đó cũng chính là tâm sự của anh Trần Hoài Sơn, một nhân viên làm về Công nghệ Thông tin tại TP.HCM. Mặc dù không biết nhiều về chính trị nhưng Sơn cho biết mình luôn quan tâm về độc lập và chủ quyền dân tộc. Chính vì thế anh Sơn cảm thấy tức giận khi tàu thăm dò dầu khí Việt Nam bị tấn công ngay trên lãnh hải của mình.

“Đây là lần thứ 2 việc này xảy ra rồi, đặc biệt việc tàu Viking II xảy ra chỉ sau khi cuộc họp ở Shangrila (Hội nghị thượng đỉnh an ninh châu Á 10) thì cho thấy những gì đã nói ở đó đã không được tôn trọng. Khi tôi nói chuyện với những người xung quanh thì thấy họ tức giận, cũng giống như tôi vậy.”

Đánh động lòng yêu nước

Việc Trung Quốc quấy nhiễu ngư dân đã  không còn xa lạ. Những năm gần đây, tin tức về các tàu cá đánh  bắt tại Hoàng Sa và Trường Sa bị phía Trung Quốc. Tính từ năm 2005 đến nay, chỉ riêng tại Quãng Ngãi đã có 33 tàu cá và gần 400 ngư dân Việt Nam bị phía Trung Quốc bắt giữ. Việc này đã làm nhiều ngư dân từ phẫn uất chuyển sang sợ hãi. Ông Dương Lúa, một ngư dân Quãng Ngãi nói với RFA:

“Tức chứ sao không tức, đó là quyền lợi của Việt Nam mình. Trung Quốc thường quấy nhiễu như vậy mà mình không làm được gì thì mình tức lắm chứ.”

Đoạn cáp bị tàu trên tàu Bình Minh 2 mà Trung Quốc cắt trước đây. Photo courtesy of HDVietnam.

Cũng theo anh Lúa, khi tàu Trung Quốc vào sâu lãnh hải Việt Nam và gây hấn với tàu thăm dò dầu khí thuộc Petrovietnam, thì một ngư dân như anh càng lo sợ. Anh nói tiếp:
“Nghe tin Trung Quốc quấy nhiễu như vậy thì chúng tôi rất sợ. Cả nước Việt Nam có quyền như vậy mà còn không làm gì được Trung Quốc, nên người dân như chúng tôi dĩ nhiên cũng thấy rất sợ.”

Sợ hãi là tâm trạng chung của rất nhiều ngư dân vì khi mà ngày càng nhiều ngư dân bị bắt, bị đánh đập., thì ra khơi là 1 điều ám ảnh.  Theo ông Lê Lập, một ngư dân tại huyện đảo Lý Sơn:

“Thật ra mình cũng giận chứ. Nước Việt Nam chủ quyền của mình mà giờ “nó” muốn lấn chiếm vô tới Quãng Ngãi luôn. Bây giờ tàu mình ở Trường Sa mà cũng bị “nó” khống chế và đe dọa.

Từ năm 1995 đến năm 2004, tàu cá Việt Nam ra Hoàng Sa thì không bị tàu Trung Quốc bắt. “Nó” chỉ đi tuần thôi chứ bây giờ ra Hoàng Sa là thì nó lấy tàu, nó đánh đập.”

Tức chứ sao không tức, đó là quyền lợi của Việt Nam mình. Trung Quốc thường quấy nhiễu như vậy mà mình không làm được gì thì mình tức lắm chứ.

Ông Dương Lúa

Trong cuộc họp báo cùng ngày sau khi có tin tàu Viking II bị quấy rối, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam đã lên tiếng phản đối Trung Quốc và khẳng định khu vực xảy ra sự cố nằm trong phạm vi 200 hải lý của việt Nam. Bà Nga cho rằng “Các hành động có tính hệ thống này của Trung Quốc đang nhằm biến khu vực không có tranh chấp thành có tranh chấp, nhằm biến đường yêu sách 9 đoạn của Trung Quốc thành hiện thực”. Thế nhưng nhiều người cho rằng, khi tình hình ngày leo thang thì phản ứng của Nhà nước là chưa đủ. Luật Sư Ngô Ngọc Trai cho biết:

“Tôi nghĩ đây không chỉ là công việc của cán bộ nhà nước mà là vấn đề xâm hại tới quốc gia, của dân tộc, của nhân dân. Chính vì thế, ngoài những phản ứng của Nhà nước, việc cần làm thông tin trên phương tiện truyền thông và cần thêm những động thái của nhân dân, của thanh niên như tổ chức những  buổi tuần hành ôn hòa phản đối Trung Quốc.”

Là một trong những người tham gia biểu tình trước đại sứ quán Trung Quốc năm 2007 để phản đối nước này thành lập huyện Tam Sa, có thể thấy luật sư Ngô Ngọc Trai thuộc nhóm trí thức đứng lên khi cần để tiếng nói của mình được nghe thấy. Tuy nhiên,  không phải người nào cũng có thể làm được điều đó, đặc biệt đối với những người thấp cổ bé miệng như ngư dân. Họ chỉ biết than thở và cam chịu. Ông Lê Lập nói:

“Bây giờ chỉ dám đánh bắt ở Trường Sa mà đánh bắt ở gần thôi. Nhà nước mình cũng lên tiếng nhưng đâu có làm được gì nó đâu. Đụng tới Trung Quốc là tôi sợ coi chừng nó lấy luôn Quãng Ngãi này luôn chứ. Làm sao mà tôi dám hy vọng gì nữa. Mình đâu làm gì được nó hết.”

Việc Trung Quốc vào sâu lãnh hải Việt Nam chắc chắn gây ra nhiều bức xúc trong dân chúng. Nhưng một khi sự việc làm người dân “sợ” và “không dám hy vọng gì” thì quả thật dẫu không muốn chấp nhận cũng phải nói rằng chủ quyền đất nước không phải chỉ bị đe dọa mà đang bị mất đi. Bởi nơi có chủ quyền là người dân có thể tự do đi lại và mưu sinh trên đó.

Blogger Thục Vy kể về cuộc bố ráp của công an

Chiều mùng 2 tháng 12, công an Quảng Nam đã ập vào hành hung gia đình blogger Huỳnh Thục Vy tại Tam Kỳ, Quảng Nam.

Blogger Huỳnh Thục Vyclick vào link dưới để nghe

http://www.rfa.org/vietnamese/manuallyupload/audio-player/player.swf

Đánh đập, bắt người

Công an đọc lệnh phạt vi phạm hành chính với những khoản tiền phạt rất nặng, tịch thu đồ đạc mà không lập biên bản, và bắt đi anh họ cuả Huỳnh Thục Vy là Huỳnh Ngọc Lễ.

Thanh Quang điện thoại cho blogger Huỳnh Thục Vy để tìm hiểu về tình cảnh này, và được Huỳnh Thục Vy kể lại như sau:

Lúc chiều khoảng 3 giờ thì khoảng một trăm công an, 50 công an tràn vào nhà, 50 công an chốt tất cả các ngả đường giống như là lần trước vào ngày 8 tháng 11, thì con mới lấy máy ảnh ra định quay phim chụp hình để làm bằng chứng cho sự khủng bố của họ, nhưng con mới vừa rút máy quay phim ra thì 2 công an nữ đã vật tay con ra phía sau, rồi 2 công an nam chạy vô lấy máy ảnh của con mà rồi còn đánh con nữa, đánh vào tay vào chân con nữa. Người ta đánh con rất là đau và con chưa bao giờ tiếp xúc với công an theo cái kiểu người ta thô bạo đến như vậy. Lần trước ngày 8 tháng 11 thì người ta có vẻ bình thường, ôn hòa, không có vấn đề gì: người ta để cho mình quay phim chụp hình bình thường.

Thanh Quang : Theo Huỳnh Thục Vy thì tại sao lần này họ lại nặng tay như vậy ?

Huỳnh Thục Vy : Dạ. Có lẽ là do con quay phim chụp hình đưa lên mạng nhiều quá nên người ta cảm thấy nhục nhã với người dân hay sao đó nên lần này người ta bố ráp người ta làm rất là kinh khủng. Người ta nói chỉ cần rút điện thoại ra là người ta tịch thu, cuối cùng thì người ta tịch thu của nhà con tới 6 cái điện thoại.

Thanh Quang : Chúng tôi được biết là người anh họ của cô, tức là con của bác cô tên Huỳnh Ngọc Lễ đã bị bắt trong vụ này, thì tình trạng của anh Lễ như thế nào ạ?

Huỳnh Thục Vy : Tình hình của anh ấy bây giờ rất là khẩn cấp, tại vì con không biết bây giờ ra sao. Gia đình con rất là lo lắng vì không biết bây giờ anh ấy ở đâu nữa. Người ta bắt anh ấy đi mất luôn. Sáng mai mới đi tìm người, mới đi hỏi thăm coi bị nhốt ở đâu, chớ con cũng không biết bây giờ anh ấy như thế nào. Gia đình rất là lo lắng!

Thanh Quang : Thế thì tình trạng cha của cô là anh Huỳnh Ngọc Tuấn và em của cô là Huỳnh Trọng Hiếu hiện giờ ra sao?

Huỳnh Thục Vy : Dạ. Cả nhà con hiện tại vẫn được bình an tuy là người ta vào người ta có đánh đập, người ta đánh, người ta khóa tay lại phía sau người ta đánh, tại vì người ta rất đông người, chú ạ. Nhà con chỉ có 2 cô, có ba với con, với Hiếu, mà trong khi họ cả mấy chục người, cả trăm người, người ta làm mình rất là hoảng sợ. Bây giờ người con tay chân bầm hết. Họ xé cả áo đến rạch toạc áo của cô và áo của con, áo của em trai con nữa.

Nhưng mà dù cho tất cả những việc đó thì nhà con vẫn vững tâm, chỉ có một điều rất là lo lắng cho anh Huỳnh Ngọc Lễ. Con mong là RFA có thể đưa tin về anh Huỳnh Ngọc Lễ để anh ấy được bảo vệ, tại vì công an vu cho anh ấy là “chống người thi hành công vụ”, tại vì có hai công an nữ xông vào đánh con nên anh ấy mới vì bảo vệ cho con mà xông vào can ngăn thì mấy người công an mới xông vào bắt anh ấy đi, tại vì họ vu cáo anh ấy là “chống người thi hành công vụ”. Hôm trước anh ấy đã giúp gia đình con chụp hình về vụ ngày 8 tháng 11 thì anh ấy cũng mặc áo No-U, áo chống đường lưỡi bò, hôm nay anh ấy cũng mặc áo No-U giống như người đi biểu tình vậy cho nên người ta ghét vì mặc áo đó nên người ta đã bắt đi với vu cáo là “chống người thi hành công vụ” .

Thanh Quang : Thế công an vào nhà cô lần này thì họ cho biết lý do là gì?

Huỳnh Thục Vy : Dạ. Người ta vào nhà người ta đọc 3 quyết định xử phạt ba con là 100 triệu, con là 85 triệu, em trai con là Huỳnh Trọng Hiếu cũng 85 triệu. Người ta nói là sau khoảng 10 ngày, trong thời gian 10 ngày phải đi nộp tiền vào kho bạc nhà nước, nếu không thì sẽ bị cưỡng chế.

Tịch thu tài sản

Thanh Quang : Cô và người thân sẽ ứng phó ra sao  trước sự cưỡng chế như vậy ?

Huỳnh Thục Vy : Dạ. Gia đình con đang rất là lo lắng, không biết biện pháp cưỡng chế của họ là gì đây. Chắc là họ sẽ niêm nhà, tịch thu hết nhà, tịch thu hết dụng cụ, đồ đạc trong nhà con, mà thực ra nhà con bây giờ có còn gì để họ tịch thu đâu! Máy tính thì người ta đã tịch thu rồi. Con không biết nhưng mà hai cô con lúc chiều khi người ta ra về hết rồi thì lục tủ tiền thì thấy tiền mất hết. Cả mười ngày nay thì có đồng bào cô chú bác ở hải ngoại gửi về được 3 ngàn đô, thời gian này nhà con cất trong tủ mà chiều nay khi họ về rồi, mở ra thì thấy không còn tiền đâu, chú ạ, rất là lo lắng, rất là căm phẫn.

Thanh Quang : Tất cả những gì họ tịch thu như vậy là họ có giấy tờ, họ có biên bản đúng thủ tục hay không?

Công an tấn công gia đình Blogger Thục Vy hôm 08/11/2011. Photo: face Trầm Tử

Huỳnh Thục Vy : Dạ không ạ. Người ta không lập biên bản gì cả. Không giống như hôm trước người ta tịch thu máy tính, máy in thì người ta lập biên bản đường hoàng cho mình ký và mình có thể giữ lại một biên bản cho riêng mình, hôm nay thì người ta lấy hết dồ của mình mà không có một biên bản gì, không có cái gì làm bằng chứng hết, chú ạ.
Con rất là lo lắng tại vì mình không có gì làm bằng chứng để chứng tỏ sự khủng bố của người ta đối với gia đình con. Con không chụp được một bức hình nào luôn, tại vì người ta tịch thu hết điện thoại và máy ảnh của con, tại vì người ta đánh con rất là đau cho nên con cũng sợ.

Thanh Quang : Nói chung thì cô có nhận xét tổng quát như thế nào về hành động vừa rồi của công an?

Huỳnh Thục Vy : Con thấy việc đưa 3 quyết định xử phạt vi phạm hành chính cho 3 cha con của con thì chỉ cần một người của xã của phường đến đưa là được rồi, hay là gửi qua đường bưu điện cũng ổn rồi, chớ không cần phải một trăm người ập vào nhà như vậy. Người ta ập vào nhà như vậy thì mục tiêu thứ nhứt là để khủng bố tinh thần gia đình con, làm cho gia đình con bấn loạn hết cả, rồi người ta vào người ta đánh đập mình, người ta lợi dụng tình thế khẩn cấp người ta cướp hết tiền bạc của mình nữa.

Thứ hai, người ta xông vào nhiều người như vậy để cho thấy lực lượng hùng hậu của họ, chứng tỏ sức mạnh của họ đối với người dân ở khắp vùng này để làm cho người dân sợ hãi qua cái gương của 3 cha con của con mà im hơi lặng tiếng, không dám nói gì cả.

Khủng bố tinh thần

Thanh Quang : Hiện giờ thì công an như thế nào? Họ có còn bao vây chung quanh nhà hay là như thế nào?

Huỳnh Thục Vy : Dạ. Cách nhà con khoảng 500 mét thì có mấy quán cà phê để các người trẻ đánh bi-da đó chú ạ, người ta trực ở đó, mấy công an trẻ trực ở đó, người ta đánh bi-da, người ta uống cà phê, rồi còn xe cảnh sát thì hú còi thỉnh thoảng chạy qua chạy lại trước nhà con hoài mà thôi.

Thanh Quang : Nhân đây Huỳnh Thục Vy có muốn lên tiếng gì với công luận hay không?

Huỳnh Thục Vy : Dạ. Con cảm ơn Đài đã cho con được lên tiếng với thính giả của Đài Á Châu Tự Do, con rất là mừng. Nhân đây con xin mọi người giúp đỡ cho gia đình con về phương tiện truyền thông và vận động dư luận quốc tế, vận động các tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế như RSF để công luận quốc tế bảo vệ cho gia đình con, vì trong tình trạng này con không biết là người ta sẽ tiếp tục giở thủ đoạn gì tiếp theo đối với gia đình con nữa. Gia đình con rất là lo lắng, mà cái lo lắng nhiều nhất vẫn là lo lắng cho anh Huỳnh Ngọc Lễ.

Xin mọi người lên tiếng can thiệp để bảo vệ cho trường hợp anh Huỳnh Ngọc Lễ tại vì anh ấy chỉ mặc áo No-U và can thiệp vào việc của gia đình con mà người ta ghét nên người ta chụp mũ là “chống người thi hành công vụ” rồi người ta bắt đi mất, gia đình không biết tung tích anh ấy gì cả. Con mong vì gia đình con một phần mà vì anh Huỳnh Ngọc Lễ là phần quan trọng hơn, xin mọi người giúp lên tiếng để bảo vệ anh Huỳnh Ngọc Lễ ạ.

Thanh Quang : Cảm ơn Huỳnh Thục Vy rất nhiều.

Huỳnh Thục Vy : Dạ. Con cảm ơn chú.

Ván bài bốn bên

Tiến sĩ Lê Mạnh Hùng

Viết riêng cho BBCVietnamese.com từ London

Nhiều nước khi đó sững sờ khi hai nước cộng sản trở thành thù địch

Tháng tư năm 1975, phó thủ tướng Trung Quốc Lý Tiên Niệm tổ chức một buổi tiếp tân tại Bắc Kinh để chào mừng chiến thắng của Cộng Sản tại miền Nam Việt Nam.

Lờ phái đoàn Hà Nội như không hiện diện, Lý tuyên bố Trung Quốc đã dành sẵn một chiếc tầu chở đầy thuốc men, thực phẩm và các đồ nhu yếu khác sẵn sàng cập bến Đà Nẵng hoặc Sài Gòn ngay sau khi giải phóng.

Trương Như Tảng, người cầm đầu phái đoàn chính phủ Cộng Hòa miền Nam thuật lại:

- Hàm ý của tuyên bố trên tất cả những ai có mặt đều hiểu rõ. Trong suốt thời gian chúng tôi ở Bắc Kinh, Trung Quốc đã đối xử với chúng tôi một cách thân thiện hơn nhiều so với phái đoàn của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Rõ ràng họ đã dùng cơ hội này để tỏ thái độ của họ với việc Hà Nội ngả hẳn theo Liên Xô và báo hiệu cho Chính phủ Lâm Thời Cộng Hòa miền Nam Việt nam rằng họ sẵn sàng ủng hộ một chính sách độc lập với miền Bắc.

Chuyến thăm Bắc Kinh

Nhưng nếu Bắc Kinh đặt hy vọng rằng phe cộng sản miền Nam có thể có một độc lập nào đó với Hà Nội, họ đã thất vọng lớn. Trong một tiến trình vội vã, ngay từ tháng sáu 1975, Hà Nội đã thanh trừng các phần tử miền Nam nào có ý muốn độc lập với miền Bắc. Toàn bộ chính quyền miền Nam nằm trong tay những người từ miền Bắc gởi vào.

Mặc dầu vậy, ngày 22 tháng 9 năm 1975, Lê Duẩn và Lê Thanh Nghị vẫn cầm đầu một phái đoàn sang Bắc Kinh cầu viện.

Đây là lần đầu tiên Lê Duẩn sang Bắc Kinh với tư cách lãnh tụ của một nước Việt Nam thống nhất.

Cuộc gặp gỡ này là một thất vọng cho cả hai bên. Đối tác chính của Lê Duẩn là Đặng Tiểu Bình, mới được phục hồi sau 4 năm bị quản thúc tại gia.

Trong bài diễn văn đón mừng Lê Duẩn, Đặng nhấn mạnh đến nguy cơ của chủ nghĩa bá quyền và kêu gọi Duẩn hãy đi cùng với Trung Quốc chống lại Liên Xô.

Trả lời lại Đặng, Duẩn tuyên bố nếu không có sự giúp đỡ của toàn khối xã hội chủ nghĩa anh em thì chiến thắng tại Việt Nam là một chuyện không thể có được. Nói một cách khác, Duẩn từ chối không chịu đi với Trung Quốc chống lại Liên Xô.

Mặc dầu vậy, Duẩn vẫn năn nỉ xin Bắc Kinh viện trợ như trước năm 1973. Cố nhiên là điều này bị Trung Quốc từ chối.

Hiện nay các bạn không phải là đất nước nghèo nhất. Chúng tôi mới là đất nước nghèo nhất.

Mao Trạch Đông nói với Lê Duẩn

Năm 1973, khi Chu Ân Lai yêu cầu Lê Duẩn ngưng cuộc chiến tại miền Nam trong mấy năm tới, Chu đã hứa sẽ viện trợ cho Hà Nội ở mức độ năm 1973 trong vòng năm năm, nhưng lần này khi Duẩn nhắc lại lời hứa đó, phía Trung Quốc đã từ chối thẳng thừng. Trong cuộc gặp gỡ với Lê Duẩn vào ngày 24 tháng 9, Mao nói thẳng với Duẩn:

- Chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đã để lại cho các bạn những khối lượng lớn vũ khí, kho tàng, máy bay, tầu chiến. Hiện nay các bạn không phải là đất nước nghèo nhất. Chúng tôi mới là đất nước nghèo nhất. Chúng tôi có 800 triệu người phải nuôi.

Chu Ân Lai lúc này đã bị bệnh nặng, mọi việc điều hành hàng ngày đều nằm trong tay Đặng Tiểu Bình. Khác với Chu, Đặng không có những quan hệ cá nhân chặt chẽ với Việt Nam như quan hệ của Chu với Hồ Chí Minh, chính vì vậy mà Đặng có một thái độ cứng rắn hơn là các lãnh tụ Trung Quốc khác đối với Việt Nam.

Chủ quyền hai đảo

Trong cuộc gặp gỡ ngày 24 tháng 9, Đặng và Duẩn đã đụng mạnh trong vấn đề chủ quyền hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa mà Trung Quốc gọi là Tây Sa và Nam Sa.

Năm 1958 khi Trung Quốc tuyên bố lãnh thổ của họ bao gồm cả các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, Hà Nội đã không phản đối. Ngược lại Phạm văn Đồng trong một giác thư gởi cho Chu Ân Lai đã viết là nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa “công nhận và ủng hộ” tuyên bố của Trung quốc về lãnh thổ và lãnh hải và “tôn trọng” quyết định này.

Năm 1974, khi Trung Quốc đánh chiếm quần đảo Hoàng Sa từ trong tay chính phủ miền Nam Việt Nam, Hà Nội đã yên lặng không phản ứng. Nhưng sau khi tiến chiếm xong miền Nam, Hà Nội đã công khai tuyên bố đòi chủ quyền trên hai quần đảo này.

Khi gặp gỡ Lê Duẩn vào ngày 29 tháng 9, Đặng đã giận dữ trách Duẩn về những luận điệu tuyên truyền chống Trung Quốc của báo chí Hà Nội:

- Chúng tôi không thoải mái chút nào khi đọc báo chí Việt Nam. Các bạn cứ nhấn mạnh đến nguy cơ từ phương Bắc. Nguy cơ phương Bắc của chúng tôi là sự hiện diện của quân đội Sô Viết ở biên giới phía Bắc chúng tôi nhưng đối với các bạn điều này có nghĩa là Trung Quốc.

Rõ ràng ngay từ lúc đó Đặng Tiểu Bình đã có một mối căm hận lớn đối với cái mà Đặng gọi là “sự vô ân bạc nghĩa” của chính quyền Hà Nội.

Lê Duẩn kết thúc chuyến đi thăm Bắc Kinh mà không có một thông cáo chung nào được đưa ra. Duẩn còn hủy cả một bữa tiệc trả lễ các lãnh tụ Trung Quốc trước khi ra về, một hành động được coi là đặc biệt bất thường trong các quan hệ ngoại giao quốc tế. Hà Nội và Bắc Kinh đã chính thức cho thấy sự chia rẽ của họ.

Quan hệ ‘đặc biệt’ ở Đông Dương

Tháng 11 năm 1975, Hà Nội tổ chức Hội nghị Hiệp Thương toàn quốc để thống nhất hai miền Nam Bắc đồng thời tìm cách kéo Lào và Campuchia vào trong một quan hệ đặc biệt dưới sự lãnh đạo của Việt Nam.

Tháng 2 năm 1976, Kaysone Phomvihane tổng bí thư đảng Cộng Sản Lào sang thăm Hà Nội. Một bản thông cáo chung ký giữa Kaysone và Lê Duẩn vào ngày 12 tháng 2 tuyên bố hai nước Lào Việt có một quan hệ đặc biệt về hợp tác và hứa sẽ có những hành động chung chống lại “bọn đế quốc và phản động tay sai”.

Bản thông cáo chung cũng hứa sẽ tăng cường “tình hữu nghị giữa Lào, Campuchia và Việt Nam”.

Đối với Pol Pot, bản thông cáo này là một cảnh cáo rằng Hà Nội sẽ không để cho Campuchia đồng minh với Trung Cộng chống lại Việt Nam.

Với cái chết của Chu Ân Lai vào đầu năm 1976 và cái chết của Mao vào cuối năm đó, Trung Quốc rơi vào trong cảnh tranh quyền hỗn loạn.

Mặc dầu tháng 10 năm 1976 nhóm “bốn người” bị Hoa Quốc Phong thanh trừng nhưng một cuộc tranh chấp mới lại diễn ra giữa Hoa Quốc Phong, người được Mao chọn làm thừa kế, và Đặng Tiểu Bình.

Trong thời gian đó quan hệ giữa Trung Quốc và Việt Nam nằm trong một tình thế nửa vời. Hai bên vẫn giữ quan hệ ngoại giao và Trung Quốc còn tiếp tục viện trợ cho Hà Nội nhưng ở một mức độ thấp hơn nhiều so với trước. Tuy nhiên các cuộc đụng độ tại biên giới vẫn nổ ra ngày một nhiều hơn.

Thăm dò Mỹ

Kẹt ở giữa cuộc tranh chấp của hai nước đàn anh, và nhận thức khả năng viện trợ thấp kém của cả Liên Xô lẫn Trung Quốc, Hà Nội tìm cách bắt lại liên lạc với các nước phương Tây nhất là Mỹ.

Chiến thắng của Jimmy Carter trong cuộc bầu cử 1976 mở cho Hà Nội hy vọng là có thể kiếm được viện trợ của Mỹ mà Nixon đã hứa trong hiệp định Paris.

Những cuộc tiếp xúc đầu tiên được mở ra tại Paris vào đầu năm 1977 giữa Richard Holbrooke và Phan Hiền nhằm bình thường hóa quan hệ ngoại giao nhưng không đi đến đâu vì, say men chiến thắng, Hà Nội nhất định đòi Mỹ phải bồi thường chiến tranh trước khi nói đến chuyện bình thường hóa.

Trong khi đó quan hệ giữa Hà Nội và Phnom Penh môt ngày một xấu đi. Việc “cáp duồn” những người Việt còn ở lại Campuchia và việc thanh trừng những phần tử cuối cùng thân Việt Nam bên trong đảng Cộng Sản Campuchia vào tháng 4 năm 1977 đã dẫn đến những cuộc tấn công bằng các đại đơn vị của Khmer Đỏ vào vùng biên giới.

Trong khi đó một đợt lạnh giá bất thường đã làm tiêu hủy một phần lớn mùa màng tại miền Bắc dẫn đến việc Hà Nội phải kêu gọi Liên Hiệp Quốc và các nước thân hữu trợ giúp cứu đói. Nhưng những lời kêu gọi của Hà Nội không gây được phản ứng bao nhiêu.

Việc vội vã sáp nhập miền Nam vào với miền Bắc và chính sách đưa các người có liên hệ với chính quyền miền Nam đi “học tập cải tạo” đã làm các chính phủ phương Tây dội và tách rời với Hà Nội.

Đi theo Liên Xô

Một lính Trung Quốc viết khẩu hiệu bằng tiếng Việt tại Lạng Sơn

Cuối tháng sáu 1977, hội nghị trung ương đảng Cộng Sản Việt Nam quyết định chuyển hướng. Đối nội, một kế hoạch tập thể hóa công nông nghiệp tại miền Nam được đưa ra. Đối ngoại, Hà Nội quyết định đi sát theo Liên Xô và sửa soạn tiến đánh Campuchia.

Tháng 10 năm 1977 Lê Duẩn bay sang Liên Xô. Tại Moscow, Duẩn đạt được một thỏa hiệp mới với Brezhnev trong đó Liên Xô nhận cung cấp cho Hà Nội hai tầu ngầm, một khu trục hạm, một số tầu tuần tiễu và bốn phi đội Mig 21.

Đổi lại, Hà Nội bắt đầu chuyển các vũ khí của Mỹ để lại tại miền Nam cho Ethiopia, một đàn em mới của Liên Xô.

Mười ngày sau khi ở Liên Xô về, Duẩn bay sang Bắc Kinh để tìm cách thuyết phục Trung Quốc ngưng ủng hộ cho Khmer Đỏ.

Cuộc gặp gỡ trở thành một cuộc cãi nhau tay đôi bằng những lời bóng gió. Tuyên bố trong bữa tiệc khoản đãi Lê Duẩn, Hoa Quốc Phong nói:

- Trung Quốc kiên quyết đồng minh với mọi nước có nguy cơ bị xâm lược hoặc can thiệp lật đổ bởi những thế lực đế quốc hoặc đế quốc núp dưới chiêu bài xã hội chủ nghĩa, và sẽ thành lập một mặt trận thống nhất rộng rãi nhất chống lại chủ nghĩa bá quyền.

Lê Duẩn cũng trả lời lại Hoa Quốc Phong bằng tuyên bố:

- Việt Nam nhất định không cho phép một lực lượng đế quốc hoặc thế lực phản động nào xâm phạm vào nền độc lập tự do của đất nước.

Cái vỏ ngoài lịch sự trong bang giao giữa hai nước càng ngày càng tiêu tan. Chuyến đi của Lê Duẩn sang Bắc Kinh có hậu quả là khiến cho Trung Quốc quyết định ngả hẳn về phía Pol Pot mà trước đó sau khi phe cực tả “bốn người” bị lật đổ Trung Quốc đã từ từ tách ra.

Đụng độ

Quan hệ giữa Hà Nội và Bắc Kinh trở nên căng thẳng hơn vào năm 1978. Ngày 20 tháng 3, Hà Nội bắt đầu chiến dịch đàn áp người Hoa tại Việt Nam. Mượn cớ đánh tư sản mại bản, hàng ngàn công an vũ trang và bộ đội bao vây khu vực của người Hoa tại Chợ Lớn và lục soát từng nhà một để kiếm vàng và kiểm kê tài sản.

Chính cái đòn mở đầu chống lại tư bản miền Nam cũng là phát súng mở đầu cho cuộc đụng độ công khai với Trung Quốc.

Trong những ngày sau, hàng ngàn người Hoa bắt đầu bị áp lực phải rời khỏi Việt nam. Bắt đầu từ mùa hè năm 1978, Công An tại nhiều tỉnh miền Nam bắt đầu tổ chức nhũng cuộc vượt biên lớn công khai cho những người Hoa (và những người Việt tự nhận là người Hoa) mở đầu cho một cuộc di dân vỹ đại mà trong hai năm đưa gần một triệu người Việt ra khỏi xứ.

Chiến tranh 1979 dẫn tới hơn 10 năm căng thẳng trong quan hệ Việt – Trung

Như trong một bi kịch Hy lạp, Việt Nam, Trung Quốc và Campuchia càng ngày càng xích lại gần hơn vào một cuộc chiến mà các bên đều không muốn.

Điều mỉa mai là bây giờ chính Hoa Kỳ, nước mà trước kia Bắc Kinh và Hà Nội liên minh để tìm cách đẩy ra khỏi Đông Dương nay lại được chính hai nước này mời trở lại.

Ngày 5 tháng 7 Mỹ và Trung cộng họp mật tại Bắc Kinh để thảo luận việc bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

Ngày 7 tháng 7 Hà Nội xin mở lại thương thuyết với Washington và chính thức bỏ điều kiện đòi Mỹ viện trợ trước khi đi đến bình thường hóa.

Tháng chín Nguyễn Cơ Thạch sang New York và xin gặp Richard Holbrooke. Trong cuộc gặp gỡ lần này Thạch không đặt một điều kiện tiên quyết gì mà chỉ xin Mỹ đồng ý ra một tuyên bố chung là sẽ bình thường hóa quan hệ giữa hai bên.

Tuy nhiên trong cuộc tranh chấp nội bộ giữa phe chủ trương nghiêng về phía Việt Nam, Cyrus Vance và Richard Holbrooke, và phe chủ trương nghiêng về phía Trung Quốc do Brzezinski chủ xướng, tổng thống Jimmy Carter ngả theo Brzezinski và việc bình thường hóa quan hệ giữa Washington và Hà Nội bị dẹp bỏ.

Thất bại tại Washington, Hà Nội quyết định đi sát thêm với Moscow.

Ngày 3 tháng 11 năm 1978 Lê Duẩn ký với Brezhnev một hiệp ước tương trợ kinh tế quân sự 25 năm và gia nhập khối Comecon. Ngày 15 tháng 12, Jimmy Carter tuyên bố bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc. Và ngày 25 tháng 12 Việt Nam mở cuộc tấn công xâm lược vào Campuchia.

Trái với những hy vọng của Trung Quốc, lực lượng Khmer Đỏ đã tan rã nhanh chóng trước sự tấn công của Hà Nội.

Chỉ trong vòng hai tuần, ngày 7 tháng giêng năm 1979, Phnom Penh thất thủ. Trước tình thế đó, ngày 14 tháng giêng, Trung Quốc gởi một phái đoàn sang Thái Lan để họp bàn về việc tổ chức một hệ thống tiếp tế cho Khmer Đỏ tiếp tục chiến tranh du kích chống lại Việt nam tại Campuchia.

Đồng thời ngày 28 tháng giêng năm 1979 Đặng Tiểu Bình sang Mỹ gặp Jimmy Carter.

Được sự đồng tình ngầm của Carter, ngày 17 tháng 2 Trung Quốc mở ra cuộc chiến biên giới chống lại Việt Nam mở đầu cho một chu kỳ mới trong quan hệ giữa hai nước Việt Trung.

Về tác giả:Ông Lê Mạnh Hùng lấy bằng tiến sĩ ở trường SOAS, London năm 2000 với luận án về Ảnh hưởng của Thế chiến Hai đối với kinh tế Việt Nam. Hiện sống ở London, ông vừa xuất bản tác phẩm mới nhất, “Nhìn Lại Sử Việt: Từ Tiền Sử đến Tự Chủ” (Virginia: Tổ Hợp Xuất Bản Miền Đông, 2007).

Số phận lính Hoàng Sa của TQ

Báo Trung Quốc bắt đầu nhắc nhiều tới các cuộc chiến với Việt Nam

Báo chí Trung Quốc vừa lên tiếng kêu gọi trợ giúp cho một số cựu chiến binh từng tham chiến chống Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa.

Việc này được cho không phải ngẫu nhiên, vì mới đây Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng lần đầu công khai phát biểu trước Quốc hội về việc ‘Trung Quốc dùng vũ lực chiếm hoàn toàn Hoàng Sa’ từ tay quân đội Việt Nam Cộng hòa năm 1974.

Tờ Nam Hải Báo đặt tại đảo Hải Nam hôm thứ Tư 30/11 đưa tin về ông Ngô Tiên Phong, người được Trung Quốc coi là ‘anh hùng quân đội’ sau trận chiến năm 1974, và cũng là cựu ủy viên Ban Thường vụ Quốc hội Trung Quốc.

Ngực đầy huân chương, nhưng theo tờ báo này ông Ngô hiện đang phải ‘xin ăn trên phố’.

Nam Hải là cách gọi Biển Đông của Trung Quốc.

Tờ báo cho hay ông Ngô Tiên Phong, 61 tuổi, được tặng huy chương chiến công hạng nhất sau trận chiến Hoàng Sa (Trung Quốc gọi là Tây Sa), trong đó lính Trung Quốc đã ‘đẩy lùi nỗ lực của quân Việt Nam nhằm giành Sâm Hàng Đảo.

Việt Nam gọi đảo này là đảo Quang Hòa, lớn nhất trong nhóm đảo Lưỡi Liềm của quần đảo Hoàng Sa. Trận chiến giữa hải quân Việt Nam Cộng hòa và quân đội Trung Quốc vào tháng 1/1974 là tại đảo này.

Đánh bật hải quân Việt Nam Cộng hòa

Thông tin đưa trên các diễn đàn tiếng Trung mô tả trận hải chiến Hoàng Sa theo cái nhìn của phía Trung Quốc, nói lúc đó khoảng 30 lính VNCH được điều tới đảo và chạm trán với một lực lượng hùng mạnh hơn nhiều gồm cả quân chính quy và dân quân Trung Quốc.

Vì yếu hơn cả về nhân lực và hỏa lực, quân VNCH, theo phía Trung Quốc, đã phải rút lui.

Một số nguồn tin khác thì nói cuộc đụng độ trên đảo Quang Hòa diễn ra hôm 16/1/1974 giữa binh lính trên tuần dương hạm Lý Thường Kiệt của VNCH và lính Trung Quốc, lúc đó đã chiếm đóng đảo này.

Sau trận này, ông Ngô Tiên Phong được phong anh hùng do đã dẫn đầu đoàn quân ‘tiêu diệt hàng chục kẻ thù’.

Tờ báo ảnh của Giải phóng quân Trung Quốc sau đó đã cử phóng viên thượng thặng tới nơi chụp chân dung ông, mà sau đó được đăng trên trang bìa của báo này, số tháng 10/1974.

“Nhiều đồng đội của tôi đã thương tật, mất chân tay trong cuộc chiến Trung-Việt mà nay phải sống trong cảnh bần hàn.”

Một cựu chiến binh Trung Quốc

Trên ảnh, ông Ngô mặc đồng phục dân quân màu đỏ, đeo súng trường và cầm trên tay một chiếc loa làm bằng vỏ ốc.

Từ đó ông cũng được thăng tiến về mặt chính trị, vào Thường vụ Quốc hội năm 1975.

Ông Ngô Tiên Phong cũng nằm trong ban lãnh đạo Đoàn Thanh niên tỉnh Quảng Đông trong những năm 1970-1980.

‘Ăn xin trên phố’

Tuy nhiên tờ Nam Hải Báo nói nay ông lại đang phải tham gia một trận chiến mới với bệnh máu trắng.

Ông không có tiền để chữa bệnh vì lương hưu dân sự mà nhà nước cấp cho ông quá eo hẹp.

Cựu chiến binh này, theo tờ báo, phải ra đường ăn xin để gom tiền chi trả phí chữa bệnh.

Cuộc sống khó khăn của ông Ngô Tiên Phong đang làm dấy lên làn sóng thương cảm trên các diễn đàn mạng Trung Quốc. Hàng nghìn người lên án hệ thống tham nhũng trong nước đã không cho ông được hưởng các quyền lợi cần thiết.

Một người viết trên diễn đàn mạng của báo Hải Nam: “Đây thực sự là chuyện buồn của đất nước chúng ta, khi các anh hùng bị đất nước và lịch sử lãng quên”.

Một cựu chiến binh cuộc chiến Việt Nam 1979 khác được dẫn lời nói trường hợp ông Ngô không phải cá biệt.

“Nhiều đồng đội của tôi đã thương tật, mất chân tay trong cuộc chiến Trung-Việt mà nay phải sống trong cảnh bần hàn.”

Tuy nhiên dường như với làn sóng báo chí quay lại viết nhiều về cuộc chiến liên quan nước láng giềng Việt Nam, người Trung Quốc đang nhắc lại chương sử này một cách hữu ý.

Cuộc chiến 1979 qua ảnh

Thứ Bảy 17.2.1979, sau nhiều căng thẳng, Trung Quốc tuyên chiến, mở màn cuộc chiến biên giới

Quân Trung Quốc vượt sông tiến vào lãnh thổ Việt Nam.

Pháo binh Trung Quốc giữ vai trò quan trọng, yểm trợ cho bộ binh

Hàng trăm xe tăng Trung Quốc băng qua đường núi để tấn công Cao Bằng và Lạng Sơn

Hậu cần là điểm yếu của Trung Quốc, và đạn dược, hàng hóa vẫn phải do người và ngựa chuyên chở như thời xưa.

Hình của Việt Nam chụp cảnh chiến sĩ cõng người bị thương

Quân Trung Quốc tiến vào Cao Bằng

Lính Trung Quốc đi tuần ở Lạng Sơn. Ngày 5.03, sau khi chiếm Lạng Sơn, Trung Quốc loan báo rút quân.

Trong tháng Năm 1979, hai nước bắt đầu thủ tục trao trả tù binh.

Quân Trung Quốc triệt thoái, chấm dứt một cuộc chiến ngắn ngủi nhưng đẫm máu.

Các tấm hình lịch sử này được trích từ cuốn Sino-Vietnamese War của Li Man Kin (Kingsway International Publications, Hong Kong, 1982)

Phnom Penh còn nhớ

VN được cho là có ảnh hưởng tới chính trường Campuchia

Thủ đô Campuchia đã thay đổi gần như hoàn toàn trong vài thập kỷ gần đây. Đã 30 năm kể từ ngày quân đội Việt Nam tiến vào Phnom Penh, đánh bật lực lượng Khmer Đỏ ra khỏi thành phố.

Đi trên đại lộ Monivong ngày nay sáng ngập ánh đèn, khó có thể hình dung buổi sáng ngày 7/1/1979, khi đoàn xe tăng T-54 của Việt Nam với cờ đỏ sao vàng từ từ lăn bánh trên con đường trung tâm, trong khi đoàn tàu cuối cùng chở đầy lính Khmer Đỏ vội vã rời Phnom Penh đi Battambang.

Đâu đó rộn lên tiếng súng, tiếng trực thăng trong những giờ phút cuối cùng của chế độ Pol Pot.

Cựu đại tá Bùi Tín, một trong những người đầu tiên đi cùng đoàn quân Việt Nam vào thành phố ngày hôm ấy, nhớ lại một Phnom Penh vườn không nhà trống:

“Tờ mờ sáng 7/1, tôi cùng một số anh em nhà báo quân đội vào Phnom Penh. Thật là một thành phố ma, không có một bóng người. Lác đác có tiếng súng, đây đó một vài xác người chắc là Khmer Đỏ bị bộ đội vào từ trước bắn chết.”

“Cỏ mọc cao quá đầu người, nhiều khu vườn rậm rạp như rừng.”

Thật là một thành phố ma, không có một bóng người. Lác đác có tiếng súng, đây đó một vài xác người chắc là Khmer Đỏ bị bộ đội vào từ trước bắn chết.

Cựu đại tá Bùi Tín

Chiến dịch tấn công bắt đầu từ ngày 25/12/1978, mà nhiều người mệnh danh là Ngày Giáng Sinh đỏ, trong có 17 ngày đã mang lại chiến thắng cho quân đội Việt Nam.

Lính Việt Nam tấn công từ nhiều ngả, lần lượt chiếm các tỉnh bờ đông sông Mekong trước khi nhận lệnh của Bộ Chính trị từ Hà Nội vào đêm 4/1: “Bắt đầu đánh về Phnom Penh”.

Tới rạng sáng ngày 7/1, các quốc lộ số 1 và số 7 cửa ngõ thủ đô đã vào tay quân Việt Nam. Nhà nước Kampuchea Dân chủ bị xóa sổ sau gần bốn năm cầm quyền. Nước Cộng hòa Nhân dân Campuchia được thành lập ba ngày sau đó.

Chỉ trong bốn năm, từ khi chiếm Phnom Penh năm 1975, Khmer Đỏ, và đặc biệt là Pol Pot, đã để lại một ‘di sản’ đáng kinh khiếp.

Chứng tích

Trại tù Tuol Sleng ở Phnom Penh, mà nay là bảo tàng, vẫn còn ghi dấu những chứng tích ghê sợ của một thời Pol Pot thanh trừng những người bị cho là phản bội Angkar, tức lãnh đạo Khmer Đỏ, trong đó có rất nhiều người Việt.

Các nhân chứng kể lại về những ngày khủng khiếp dưới chế độ Pol Pot, khi các thành phố trở nên hoang tàn vì người dân bị chuyển về nông thôn, lao động cực nhọc trong các công xã để xây dựng chủ nghĩa cộng sản không tưởng.

Một triệu bảy người Campuchia chết vì đói, vì kiệt sức và vì bị đánh đập, tàn sát. Có thể nói không có gia đình nào không có người là nạn nhân của chế độ Khmer Đỏ. Bởi vậy, sự can thiệp của Việt Nam năm 1979, thoạt đầu đã được người dân đón nhận một cách mừng rỡ và biết ơn.

Anh Vanna, một thanh niên sống tại Phnom Penh, nói là không có quân Việt Nam thì chắc không có anh và không có cả nước Campuchia bây giờ.

Việt Nam đã giải phóng người dân khỏi sự giết hại của Khmer Đỏ, tuy rằng tôi không cho là lúc đó Việt Nam có đủ thông tin về cuộc sống bên trong chế độ Pol Pot.

Sử gia Henri Locard

Nhìn lại về việc Việt Nam can thiệp vào Campuchia, hiện nay vẫn còn có nhiều đánh giá khác nhau.

Giáo sư Henri Locard, chuyên gia lịch sử đương đại Campuchia, nói với BBC rằng các nhà nghiên cứu thậm chí vẫn còn tranh cãi nhau về cách dùng từ “giải phóng” hay “xâm lược” khi nói tới sự kiện 7/1/1979.

Bản thân ông Locard cho rằng không thể chối cãi, người Việt Nam đã giải phóng Phnom Penh khỏi bàn tay sắt của một trong các chế độ tàn bạo nhất lịch sử loài người.

Ông nói: “Tôi nghĩ câu trả lời đã rõ ràng và cần nhắc lại rằng đó là sự giải phóng. Quân Việt Nam đã giải phóng người dân khỏi sự giết hại của Khmer Đỏ, tuy rằng tôi không cho là lúc đó Việt Nam có đủ thông tin về cuộc sống bên trong chế độ Pol Pot cũng như toàn cảnh tình trạng khổ cực của người Campuchia”.

‘Xâm lược’

Thế nhưng cũng có sử gia khác, như ông Philip Short, tác giả cuốn ‘Lịch sử một cơn ác mộng’ nói về tiểu sử Pol Pot, thì lại nói rằng việc Việt Nam “xâm lược” Campuchia là vì lý do chính trị chứ không phải lý do nhân đạo.

Ông Philip Short cho rằng, có hai nguyên nhân dẫn tới việc Việt Nam tiến vào Campuchia: các cuộc tàn sát dân thường Việt Nam ở khu vực biên giới Tây Nam của lực lượng Khmer Đỏ; và ý nguyện thành lập một chính quyền thân Việt Nam ở Campuchia thay cho chế độ Pol Pot lúc đó đã ngả sang chống Hà Nội dưới sự nâng đỡ của Bắc Kinh.

Thực tế, Khmer Đỏ đã có các cuộc tiến công vào Việt Nam ngay từ sau khi cuộc chiến Việt Nam kết thúc. Tháng 5/1975, Khmer Đỏ tập kích vào đảo Phú Quốc và giết hại hàng trăm dân thường trên đảo Thổ Chu.

Sau đó, từ năm 1977, lính Pol Pot lại nhiều lần tấn công vào các làng xã biên giới Tây Nam của Việt Nam, tàn sát hàng ngàn người. Lịch sử vẫn còn ghi lại các cuộc thảm sát như ở Ba Chúc, An Giang, tháng 4/1978, khi trên ba ngàn người bị giết.

Trong khi đó, ở Trung Quốc, kể từ sau khi Mao Trạch Đông qua đời, ‘Bè lũ bốn tên’ bị lật đổ năm 1976 và Đặng Tiểu Bình quay trở lại nắm quyền bính, chính sách ủng hộ Kampuchea Dân chủ, bài xích Việt Nam ngày càng công khai.

Dù cách giải thích như thế nào đi chăng nữa, thì Việt Nam cũng đã có quyết định chiến lược tấn công Campuchia, mở đầu một thời kỳ mới, một cuộc chiến kéo dài mười năm sau đó mà tới nay không được nhắc tới nhiều.